Vrienden van Voorschoten organiseert eenmaal per maand een ochtendbijeenkomst, waar geïnteresseerden met elkaar over ons erfgoed kunnen praten, ideeën aandragen of een deskundige spreker aanhoren. De Vrienden hebben een erfgoedcommisie ingesteld, die door het gemeentebestuur als officiële adviescommissie wordt erkend. Erfgoed omvat twee belangrijke zaken: erf, de grond met alles erop en eraan waarop wij leven, en erven, dezelfde grond die wij bewonen, herinrichten en doorgeven aan onze nakomelingen. Het religieus geladen begrip rentmeesterschap geeft dat prima weer.
Erfgoed is meer dan de historische iconen van ons dorp, zoals kasteel Duivenvoorde, het Ambachts- en Baljuwhuis, de Voorstraat. Het gaat ook om ensembles, het hele historische complex, dat ons verbindt met het ontstaan en wording. In Voorschoten staan vele plannen voor nieuwe woonwijken en verdichting op stapel. Dat is niet alleen rekenwerk van we hebben zoveel woningen, zoveel vierkante meter nodig, de rekentafel, maar ook een daad van cultuurschepping, de tekentafel. Zorgen we voor een goede inpassing, letten we op de esthetiek, verrijken we het dorp met nieuw erfgoed? We moeten bewust nieuwe leefomgevingen, klein en groot, scheppen die als geheel weer nieuw erfgoed worden met insluiting van het al bestaande erfgoed. De Romeinse keizer Augustus liet zich bij de herinrichting van Rome bijstaan door architect Vitruvius, die drie nog altijd geldige uitganspunten heeft neergelegd. Een bouwwerk of een stadsplan beoordelen op belevingswaarde, gebruikswaarde en toekomstwaarde. Ik voeg daar de menselijk maat aan toe. Belevingswaarde: hoe ervaren mensen hun omgeving, de wisseling van hoog en laag, van open en gesloten, van groen en water. Gebruikswaarde: veilig vertoeven, rustplekken, speelplekken, vanzelfsprekende routes. Toekomstwaarde: daar komen duurzaamheid, biodiversiteit en verbinding met het verleden aan bod. De menselijke maat komt in alle uitganspunten aan bod: is er ontworpen op zodanige wijze dat de mens zich wel bevindt in overeenstemming met de plek, kleinschalig en herbergzaam op de meeste plekken en onderrichtend en verbindend en vaak grootschalig op de plekken die de “genus loci”, de geest van de plek, nadrukkelijk toont. Op die plekken vindt ook het immaterieel erfgoed, zoals de Paardenmarkt, zijn plaats. In erfgoed is de hele oppervlakte van onze gemeente, verleden, heden en toekomst, aan de orde.
Peter Dordregter, voormalig voorzitter Groencommissie van Vrienden van Voorschoten
