Op 1 oktober heeft de gemeenteraad van Voorschoten de Omgevingsvisie 2040 vastgesteld. In de visie wordt een beeld geschetst van het voorgenomen beleid met betrekking tot de fysieke leefomgeving, niet alleen van de bebouwde kom, maar ook van het groene gebied rondom het dorp.
Over het buitengebied zegt de Omgevingsvisie onder andere het volgende:
“Het is een opgave om het buitengebied te beschermen zodat komende generaties kunnen blijven genieten van dit bijzondere gebied. Vele grote opgaven, zoals de woningbouwopgave en energietransitie, vragen om ruimte. Het is van belang een zorgvuldige afweging te maken zodat dit niet ten koste gaat van ons beschermde buitengebied. In heel Nederland hebben we te maken met biodiversiteitsverlies. Groengebieden raken versnipperden geïsoleerd waardoor het leefgebied voor soorten te klein wordt enze verdwijnen. Het is een opgave het buitengebied als aaneengesloten groengebied voor planten en dieren in stand te houden.”
Als Vrienden van Voorschoten hebben wij onze waardering uitgesproken voor het gevolgde proces van burgerparticipatie, waarin ook onze vereniging ruimschoots de gelegenheid heeft gehad onze inbreng te leveren. Met de ontwikkelingen in de Duivenvoordecorridor, die steeds meer wordt dichtgebouwd, voor ogen hebben wij er steeds op gehamerd dat verdere bebouwing van het buitengebied moet worden uitgesloten. Nog onlangs werd, in een reactie op het ontwerp Omgevingsvisie, door een projectontwikkelaar een plan gelanceerd om de groene enclave tussen het dorp en de spoorlijn Den Haag-Leiden, volledig vol te bouwen met meer dan 1000 woningen. Gelukkig is dit plan door het College van B&W klip en klaar afgewezen.
De Vrienden realiseren zich dat het buitengebied geen statisch gegeven is, integendeel. Juist hier komen alle aspecten van een goed toekomstig landschapsbeheer aan de orde: klimaatbestendigheid, biodiversiteit, natuurlijke ontwikkeling, groene buffer tegen de oprukkende bebouwing en recreatiegebied voor bewoners. Maar ook moet een op de toekomst gerichte landbouw mogelijk blijven. De boeren en de landgoedeigenaren zijn de dragers van het buitengebied. Dit vraagt om een helder beleid: het blijft groen! Maar ook om een invulling hoe al die genoemde functies kunnen worden verbeterd en/of ontwikkeld. Dat vraagt om een brede aanpak met alle betrokken partijen: landgoedeigenaren, boeren, de provincie, organisaties als de stichting Horst en Weide, besturen van de omliggende gemeenten (die zich hebben verbonden in het Pact van Duivenvoorde) en bewoners.
Hoewel de gemeente in het definitieve ontwerp van de Omgevingsvisie duidelijk rekening had gehouden met onze inbreng, heeft zij toch de deur voor verdere bebouwing in het buitengebied op een kier gelaten met de formulering “We bouwen in principe niet buiten het dorp, zodat we het buitengebied open kunnen houden”. Ook hadden wij ons uitgesproken tegen het ontwikkelen van zonnevelden in het buitengebied, met het argument dat zonneweides zijn niet nodig zijn als de daken van openbare gebouwen en bedrijfspanden worden belegd met zonnepanelen. Hierover zegt de gemeente in het ontwerp: “Voor grootschalige initiatieven voor zonnevelden op land zien wij als gemeente in Voorschoten geen mogelijkheden”. Maar, ook hier zit een addertje onder het gras, want een stukje verderop staat er: “We faciliteren de inpassing van kleinschalige zonnevelden (1-2 ha) op land in het buitengebied”. Als gevolg van onze reactie hierop is in de definitieve tekst nog wel toegevoegd “mits goed ingepast”.
Alles bijeen beschouwd zijn wij als Vrienden van Voorschoten niet ontevreden over het resultaat. De Omgevingsvisie 2040 geeft de grote lijnen en uitgangspunten voor de toekomstige ontwikkeling van Voorschoten en is als zodanig een belangrijke mijlpaal. Het komt nu aan op de ontwikkeling van het juridisch bindende Omgevingsplan en de diverse Omgevingsprogramma’s om de principes en uitgangspunten uit te werken in concrete maatregelen en dat zal een uitdaging worden voor het komende gemeentebestuur. Wij zijn in elk geval van plan de ontwikkelingen goed in de gaten te houden en zo nodig het gemeentebestuur gevraagd en ongevraagd van advies te dienen!
Fer von der Assen
Lid van de Commissie Planologie
27-11-2025
Bijlage:
Aan het College van Burgemeester en Wethouders Voorschoten, 27 juli 2025 van de gemeente Voorschoten
Leidseweg 25
2250 AJ Voorschoten
Toekomst@voorschoten.nl
Bestuurssecretariaat@voorschoten.nl
Betreft: zienswijze m.b.t. concept Omgevingsvisie Voorschoten 2040
Geacht college,
De Vereniging Vrienden van Voorschoten maakt graag gebruik van de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen met betrekking tot het concept Omgevingsvisie Voorschoten 2040. In een eerder stadium heeft onze Commissie Planologie commentaar geleverd op het conceptontwerp ten behoeve van de bespreking van dat stuk in de raadscommissie Wonen, Ruimte Groen op 15 mei jl. Uit dat commentaar herhalen wij allereerst dat wij veel waardering hebben voor het gevolgde participatieproces, waarin wij en andere belanghebbenden ruimschoots de gelegenheid hebben gekregen onze inbreng te leveren.
Wij hebben gemerkt dat met een aantal van onze opmerkingen rekening is gehouden in het nu voorliggende ontwerp. Niettemin stellen wij het op prijs in het onderstaande nog enkele inhoudelijke opmerkingen te maken en suggesties te doen. Enkele opmerkingen van meer redactionele aard hebben wij in de bijlage bij deze brief bijgevoegd.
Pag. 7 (1.2, Een integrale afweging) Hier lezen wij “ We bouwen in principe niet buiten het dorp zodat we het buitengebied open kunnen houden.” Met de ontwikkelingen in o.a. de Duivenvoordecorridor, die steeds meer wordt dichtgebouwd, voor ogen stellen wij voor onomwonden het buitengebied van verdere bebouwing uit te sluiten en deze zin als volgt te wijzigen: “We bouwen niet buiten de bebouwde kom van Voorschoten zodat we het buitengebied open kunnen houden”. Dit sluit ook aan bij de formulering in de eerste zin onder “Waar bouwen we van 2030 tot 2040” op pag. 51.
Pag. 30 (3.3.2, De opgaven) Onder 1 staat “Er liggen kansen voor geschikte werklocaties en ruimte voor bedrijven in het stationsgebied …”. Waarschijnlijk wordt hier gedoeld op het stationsgebied bij de Rouboslaan. Er is ook de ambitie om hier woningnieuwbouw te realiseren. Een combinatie van woonfunctie en bedrijfsruimte lijkt mogelijk, bijv. met een plint voor bedrijven en meerdere woonlagen daarboven.
Pag. 34 (onder punt 5, Beschermen en beleven van cultureel erfgoed) Het gaat ook om het beschermen van niet-monumentale, maar wel gezichtsbepalende gebouwen. Eertijds is daarvan een lijst gemaakt, maar die heeft nooit een status gekregen in de ruimtelijke plannen. Wij stellen daarom voor deze, eventueel aan te passen, lijst een plaats te geven in het kader van de Omgevingsvisie en de uitwerking daarvan.
Pag. 37 (onder 3.5.4, laatste alinea) “Daarnaast stuurt de provincie op binnenstedelijke verdichting en woningbouw in bestaand bebouwd gebied om het buitengebied te sparen.” Hier ziet u duidelijke steun van de provincie Zuid-Holland voor onze stellingname dat het buitengebied van Voorschoten gevrijwaard moet blijven van verdere bebouwing.
Pag. 39 “Met Leidschendam-Voorburg en de provincie Zuid-Holland werken we aan
de Duivenvoordecorridor”: Wij stellen voor de gemeente Wassenaar, die mede-ondertekenaar is van het Pact van Duivenvoorde, in deze zin toe te voegen. Overigens willen wij opmerken dat de gewenste groene inrichting van deze corridor door de verschillende recente en nog uit te voeren bouwprojecten in Voorschoten en Leidschendam onder zware druk is komen te staan. Wij stellen dan ook voor dat de gemeente Voorschoten het initiatief neemt om het Pact van Duivenvoorde nieuw leven in te blazen en samen met de twee andere gemeenten de doelen zoals die in deze paragraaf zijn beschreven op een betekenisvolle wijze te realiseren. In dit verband is ook het Natuurbeheerplan van de provincie Zuid-Holland van belang, waarin het groene gebied tussen Voorschoten en Duivenvoorde als een belangrijk weidevogelgebied wordt aangemerkt.
Pag. 41 (4.1 Inleiding) onder punt 1 wordt als een van de drie pijlers van de Voorschotense ambities genoemd “Een hechte gemeenschap met ruimte voor diversiteit … In 2040 is Voorschoten
een levendig dorp waar kleinschaligheid en diversiteit hand in hand gaan”. Wij zijn het graag eens met deze ambitie, maar vragen ons af dan ook niet zou moeten worden aangegeven in welke mate de bevolking nog mag groeien. Wij zouden dan denken aan een maximum van 30.000 inwoners. Dat stemt redelijk overeen met de bouwambtie van 2000 woningen en het huidige inwonertal.
Pag. 43, onder 4.4 is sprake van “Zonnepanelen, die zorgvuldig zijn ingepast …”. Zoals in ons eerdere commentaar aangegeven zijn wij van mening dat zonnevelden in het buitengebied, ook van beperkte grootte, niet passend zijn. Wij vinden ten principale dat het buitengebied gevrijwaard moet blijven van activiteiten die niet bij dat gebied horen en zolang niet alle geschikte daken in Voorschoten, bijv. van bedrijfspanden, met zonnepanelen zijn bedekt is er wat ons betreft geen behoefte aan de aanleg van kleinschalige zonnevelden in het buitengebied.
Pag. 45, op de omgevingsvisiekaart van blz. 45 is het land van Boer Rodenburg met een bruine kleur aangegeven. Die kleur hoort groen te zijn omdat het buitengebied betreft. Dat er misschien ook een keer een riool moet worden aangelegd verandert de hoofdbestemming niet. Ook in het overige buitengebied zal misschien wel eens iets ondergronds moeten worden aangelegd en dat verandert ook de kleur niet. Wij stellen dit met name zo nadrukkelijk, omdat ook op de andere verbeeldingen
zoals figuur 20 op pagina 72, de andere status van dit gebied, niet behorende tot de wijk Adegeest,
niet waarneembaar is. In het hele visiedocument wordt dit gebied nergens met name genoemd, terwijl het de gemeente toch duidelijk moet zijn na alle acties, die daarvoor zijn gevoerd n.a.v. een concreet ingediend bouwplan voor deze locatie, dat juist de status van dit gebied als buitengebied extra benadrukt dient te worden.
Pag. 54, onder “Gezond opgroeien” wordt in de tweede alinea aandacht geschonken aan de beweging naar een rookvrije generatie. Wij willen in dit verband bepleiten dat de gemeente zich actief inzet voor het creëren van rookvrije terrassen en rookvrije ruimtes rondom scholen.
Pag. 53-54, in het kader van de paragraaf 5.2.4 (Veerkrachtig gezond) stellen wij voor een passage op te nemen over Voorschotenaren met een geestelijke of fysieke beperking en de voorzieningen die hier nodig zijn. Bijvoorbeeld “We gunnen hen de ruimte om zich te ontwikkelen en aan het sociale leven deel te nemen. Voorschotenaren zetten zich individueel en collectief in voor deze zwakste groep uit onze samenleving”.
Pag. 57, onder “Geluid” in de tweede alinea kunnen aan de daar genoemde geluidsbronnen warmtepompen worden toegevoegd.
Pag. 59, onder “Agrarische sector” stellen wij voor de tekst enigszins uit te breiden, zodat duidelijk wordt dat wij in het buitengebied van Voorschoten niet alleen maar willen laten zoals het er nu bij ligt, maar meer biodiversiteit nastreven en een landbouw met voldoende oog voor milieukwaliteit en klimaatadaptatie. In dit verband kan ook de Landgoedvisie Duivenvoorde worden genoemd en de wenselijkheid om ook met andere grote grondbezitters, zoals Stichting Twickel en Landgoed De Horsten en de grote veehouderijen het gesprek op gang te brengen over hoe het buitengebied van Voorschoten zich moet gaan ontwikkelen. Voorts zou het goed zijn om bij het overleg over de ontwikkeling van het landschap ook rekening te houden met het rapport over het toekomstbestendig cultuurlandschap, dat onlangs is vastgesteld door de landschapstafel Duin Horst & Weide.
Pag. 60, onder “Kansen voor tourisme” wordt in de tweede alinea gesproken over initiatieven als coöperatieve boerderijen, boomgaarden en het herstel van historische moestuinen voor streekproductie. Wij willen er graag voor pleiten om voor het buitengebied dichtbij de dorpsrand initiatieven als die van de Stichting Herenboeren zoveel mogelijk te faciliteren.
Pag. 68, onder “Zon”, tweede bolletje: zoals elders reeds aangegeven zijn wij pertinent tegen de aanleg van (kleinschalige) zonnevelden in het buitengebied. Daarom dient de eerste zin onder dit bolletje te worden geschrapt.
Pag. 76, bovenaan: hier lijkt de ambitie te worden verwoord om de Voorstraat autovrij te maken. Wij stellen voor dit dan ook wat sterker te formuleren. Dus in plaats van “als de auto minder dominant aanwezig is”: “als de auto zoveel mogelijk wordt geweerd”. Daarbij kan worden gedacht aan venstertijden voor leveranties van goederen aan de daar gevestigde bedrijven en een verbod van overig autoverkeer en parkeren.
Pag. 82, onder 6.4.1 (Huidige situatie) wordt in de vijfde alinea gesproken over “het station”. Aangezien Voorschoten twee stations heeft is het beter hier te spreken van station Voorschoten.
Onder 6.4.2. “duurzame energie” stellen wij voor een passage op te nemen over het stimuleren van eigenaren van bedrijfspanden om zonnepanelen op hun daken te leggen. Zo kunnen panelen in het groen worden voorkomen.
Pag. 84, in de paragraaf over de Dobbewijk staat in de eerste zin op pag 84 “Dit vraagt om verdichting, herontwikkeling van het Nippon-terrein en mogelijk uitbreiding”. Zoals hierboven meermaals gesteld vinden wij dat uitbreiding in het groene buitengebied moet worden voorkomen.
Pag. 89, onder “Duurzame energie” staat: “In het buitengebied faciliteren we eventuele particuliere
initiatieven voor kleinschalige zonnevelden”. Gelet op ons standpunt zoals verwoord bij punt 4.4 (pagina 43) stellen wij voor deze zin te schrappen.
Pag. 94, onder Omgevingswaarden wordt gesproken over de mogelijkheid om voor de gehele gemeente omgevingswaarden vast te leggen. Er wordt echter gesteld dat vooralsnog de noodzaak daartoe in Voorschoten zou ontbreken. Dit dient naar onze mening duidelijker te worden toegelicht.
Pag. 94, onder Inspiratie- en afwegingskader staat: “De Omgevingswet beoogd (sic) enerzijds het
beschermen van waarden en anderzijds ruimte bieden voor ontwikkelingen. Dat laatste vraagt om een andere houding van overheden naar burgers en bedrijven met initiatieven.” Indien met “andere houding” is bedoeld een lossere houding t.a.v. de te beschermen waarden dan achten wij dat onjuist. Waarschijnlijk is echter iets anders bedoeld en het is daarom beter dit nader in de tekst toe te lichten teneinde misverstanden te voorkomen.
Wij hebben in het bovenstaande onze zienswijze gegeven op de voor onze vereniging meest relevante onderdelen van de Omgevingsvisie. Wij realiseren ons dat in het kader van de visie niet alle ambities even concreet kunnen worden geformuleerd en dat een nadere concretisering en uitwerking nodig is in het Omgevingsplan en de diverse Omgevingsprogramma’s . Wij vinden echter dat met deze Omgevingsvisie een goede stap is gezet in het uitstippelen van de ruimtelijke en maatschappelijke toekomst van Voorschoten. Wij wensen u veel succes bij het vervolg van dit proces en blijven graag bereid met u en de gemeenteraad van gedachten te wisselen over dit belangrijke onderwerp.
Met vriendelijke groet,
Voorzitter Secretaris
c.c. de leden van de gemeenteraad Voorschoten
